Ebeveynlerin Tükenmişlik Deneyimleri
Parents' Experiences of Burnout
Özet Görüntüleme: 4
/ 
PDF İndirme: 2
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18151549Anahtar Kelimeler:
Ebeveyn Tükenmişliği, Nitel Araştırma, EbeveynlikÖzet
Bu çalışmanın amacı, ebeveynlerin "tükenmişlik" olgusunu nasıl deneyimlediklerini ve bu deneyime ne gibi anlamlar yüklediklerini derinlemesine anlamaktır. Araştırmada, ebeveynleri tükenmişliğe iten nedenler, bu sürecin duygusal ve davranışsal yansımaları ile ebeveynlerin kullandığı başa çıkma stratejileri incelenmiştir. Olgu bilim modeline göre tasarlanan bu çalışmaya, Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan, farklı sosyo-demografik özelliklere sahip 26 ebeveyn katılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın bulguları a) ebeveynlik tükenmişliğinin kaynakları, b) tükenmişliğin duygusal ve davranışsal yansımaları ile c) başa çıkma stratejileri ve koruyucu faktörler olmak üzere üç ana tema altında toplanmıştır. Sonuç olarak, ebeveyn tükenmişliğinin bireysel bir sorun olmaktan ziyade, ekonomik, sosyal ve ilişkisel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkan çok boyutlu bir olgu olduğu görülmüştür. Bulgular, ebeveynlerin ruh sağlığını korumak ve aile içi ilişkileri güçlendirmek için sosyal ve yapısal destek mekanizmalarının (özellikle eş desteği ve erişilebilir sosyal ağlar) güçlendirilmesinin kritik önem taşıdığını göstermektedir.
Referanslar
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499–512. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499
Gavidia-Payne, S., Denny, B., Davis, E., Francis, A., & Jackson, M. (2015). Parental resilience: A neglected construct in resilience research. Clinical Psychologist, 19(3), 111-121. https://doi:10.1111/cp.12053
Gong, Q., Kramer, K. Z., & Tu, K. M. (2023). Fathers’ marital conflict and children’s socioemotional skills: A moderated-mediation model of conflict resolution and parenting. Journal of Family Psychology, 37(7), 1048–1059. https://doi.org/10.1037/fam0001102
Hubert, S., & Aujoulat, I. (2018). Parental burnout: When exhausted mothers open up. Frontiers in Psychology, 9, 1021. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01021
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing.
Lin, G.X., Goldenberg, A., Arikan, G., Brytek-Matera, A., Czepczor-Bernat, K., Manrique-Millones, D., Mikolajczak, M., Overbye, H., Roskam, I., Szczygieł, D., Ustundag-Budak, A. M., & Gross, J. J. (2022). Reappraisal, social support, and parental burnout. The British Journal of Clinical Psychology, 61(4), 1089–1102. https://doi.org/10.1111/bjc.12380
Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
Mikolajczak M., Gross J. J., Stinghlamber F., Lindahl Norberg A., Roskam I. (2020). Is parental burnout distinct from job burnout and depressive symptomatology? Clinical Psychological Science, 8(4), 673–689. https://doi.org/10.1177/2167702620917447
Mikolajczak, M., & Roskam, I. (2018). A theoretical and clinical framework for parental burnout: the balance between risks and resources (BR2). Frontiers in Psychology, 9, 886. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00886.
Mikolajczak, M., Brianda, M. E., Avalosse, H., & Roskam, I. (2018). Consequences of parental burnout: its specific effect on child neglect and violence. Child Abuse & Neglect, 80, 134–145. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2018.03.025.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
Roskam, I., Raes, M. E., & Mikolajczak, M. (2017). Exhausted parents: Development and preliminary validation of the parental burnout inventory. Frontiers in Psychology, 8, 163. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00163
Seligman, M. E.P. (2018). The Optimistic Child: A Revolutionary Approach to Raising Resilient Children-A Proven Programme to Safeguard Children Against Depression and Build Lifelong Resilience. Hachette UK.
Wang, X., Yu, D., & Huo, M. (2025). The influence of work–family conflict on parental burnout in china: moderating effect of spousal support and its gender differences. Journal of Family Issues, 46(2), 351-375. https://doi.org/10.1177/0192513X2412597
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Ases Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
