Postmodern Şiirin İzleri Açısından Oğuz Atay’ın “Tutunamayanlar” Romanı

Oğuz Atay's Novel “Tutunamayanlar” in Terms of Traces of Postmodern Poetry

Özet

Oğuz Atay, genel olarak Türk edebiyatının ilk postmodern romanı sayılan Tutunamayanlar adlı eseri ile tanınır. Romanda Turgut Özben ve Selim Işık’ın kimlik arayışları, bunalımları ve tutunamayışları öne çıkar. Yazar, bu eserde metinlerarasılık, üstkurmaca, parodi, pastiş, kolaj, kapalı anlam, çoğulcu anlatım, laytmotif vb. birçok postmodern unsuru kullanır. Bununla beraber eserde şiir unsurları da yer alır. Bu şiir unsurları genel olarak postmodern şiire yakınlık gösterir. Postmodern şiirde görülen birden fazla dilden sözcük kullanımı postmodern şiirin izlerini taşır. Selim Işık’ın altı yüz mısralık şiiri “Dün, Bugün, Yarın” başlığıyla başlar: “When I was a little child, / Bir yokluktu Ankara. / Après moi dull and wild / Town ne oldu, que sera?” Ankara için “yokluk” sözcüğünü kullanan yazar, roman karakterinin olumsuzluklarla yetiştiğini ifade eder. Yokluk ifadesi imgesel olarak kısır, verimsiz ve kaybeden bireyi hatırlatır. Bu ifade diğer unsurlarla birleşerek “tutunamayan insan tipi”ni meydana getirir. Bu şiirin ilk dizesi İngilizce, ikinci dizesi Türkçe, üçüncü dizesi Fransızcadır.  Şiirin dördüncü dizesi ise Fransızca, İngilizce ve Türkçe sözcüklerden oluşur. Yazar, postmodern şiirde sıkça görülen birçok dilden sözcük kullanımı özelliğini burada kullanır. Ayrıca, şiirin sonraki kısımlarında postmodern şiirlerde sıkça görülen ironiyi kullanır. Şiirin sonraki dizelerinde Selim Işık’ın intihara meyilli, tutunamayan biri olduğu anlatılmak istenir. Postmodern şiirlerde çokça görülen tutunamayan insan tipi burada da yer alır. Bu kişi adeta ruhu alınmış, plastik, cansız bir varlıktır. Bu makalede amaç, Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanındaki şiir unsurlarını postmodern şiir bağlamında irdelemektir.