Hanehalkı Borçluluğu Bağlamında Bireysel Kredi ve Kredi Kartı Temerrüdü: Teorik Yaklaşım
Household Indebtedness, Consumer Credit, and Credit Card Default: A Theoretical Approach
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21013386Anahtar Kelimeler:
Kredi ve kredi kartı borcu, Finansal kırılganlık, Davranışsal iktisatÖzet
Bu çalışma, Türkiye’de bireysel kredi ve kredi kartı borcunu ödeyemeyen gerçek kişi sayısındaki
değişimi 2010–2025 dönemine ait yıllık veriler çerçevesinde teorik bir perspektifle incelemektedir.
Çalışmada kullanılan veriler, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi istatistiklerinden derlenmiştir.
Bulgular, bireysel borç ödeme güçlüğünün ekonomik dalgalanmalara duyarlı bir yapı sergilediğini ve
özellikle yüksek enflasyon, reel gelir kayıpları ve finansal belirsizlik dönemlerinde belirgin biçimde
arttığını göstermektedir. Özellikle 2018 sonrası dönemde yaşanan ekonomik kırılganlıklar, kredi kartı
kullanımındaki yaygınlaşma ve tüketimin giderek daha fazla borçlanma yoluyla finanse edilmesi,
hanehalkı finansal kırılganlığını artırmıştır. COVID-19 döneminde uygulanan kredi erteleme ve kamu
destekli finansal politikalar ise borç ödeme istatistiklerinde geçici bir yavaşlama yaratmıştır.Çalışma,
teorik olarak tüketici davranışları teorisi, yaşam döngüsü hipotezi, daimi gelir hipotezi, davranışsal
iktisat yaklaşımı ve borç tuzağı teorisi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bulgular, bireylerin
borçlanma ve geri ödeme kararlarında tam rasyonellikten sapmalar sergilediğini ve finansal
okuryazarlık eksikliğinin borç yönetimini zorlaştırdığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede bireysel
kredi kartı borçluluğu, yalnızca gelir yetersizliğiyle değil; tüketim alışkanlıkları, beklenti yapısı ve
ekonomik belirsizliklerle birlikte şekillenen çok boyutlu bir süreç olarak değerlendirilmektedir.
Referanslar
Aldashev, A., & Batkeyev, B. (2023). Household debt, heterogeneity and financial stability: Evidence from Kazakhstan. Central Bank Review, 23(2), 100119.
Arcuri, M. C., Ronchini, B., & Gandolfi, G. (2026). Italian household debt: leveraging financial knowledge and digital skills to increase financial inclusion. International Journal of Bank Marketing, 1-28.
Asok, A. R., & Cox, J. (2026). Debt attitudes and debt accumulation among rural poor households in a developing region: insights from Kerala, India. Oxford Development Studies, 1-19.
Asri, H. Q. M., Zu Jing, M. Y., Wardi, H., & Ahmad, N. (2025). Household debt and fınancıal access: evıdence from panel analysıs. Labuan Bulletin of International Business and Finance (LBIBF), 23(2), 1.
Azman, N. S., Masron, T. A., & Kepili, E. I. Z. (2026). The Impact of Price on Household Debt in Developing Countries. Institutions and Economies, 243-270.
Beck, R., Jakubik, P., & Piloiu, A. (2015). Key determinants of non-performing loans: new evidence from a global sample. Open economies review, 26(3), 525-550.
Bernanke, B. S. (1983). Non-monetary effects of the financial crisis in the propagation of the Great Depression (No. w1054). National Bureau of Economic Research.
Bithi, F. Y., Roni, F. A., Ahmed, J. U., Alamgir, M. S., Jannat, A., Shahriar, S. M., & Islam, M. M. (2026). Determinants of Household Adaptation to Climate Vulnerability in Wetland Areas of Bangladesh: An Empirical Estimation. Climate Resilience and Sustainability, 5(1), e70028.
Deaton, A. (1992). Understanding consumption. Oxford University Press.
Dumanoğlu, P., & Vuran, B. (2023). Türk Reel Sektör Firmalarında Kredi Riskinin Mikro Ve Makro Belirleyicileri Üzerine Ekonometrik Bir Analiz. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 660-668.
Friedman, M. (1977). Nobel lecture: inflation and unemployment. Journal of political economy, 85(3), 451-472.
Friedman, Milton. 1957. A theory of the consumption function. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Ghosh, A. (2015). Banking-industry specific and regional economic determinants of non-performing loans: Evidence from US states. Journal of financial stability, 20, 93-104.
Haijun, W., Xin, L., Jianshuo, W., Guoyang, C., & Rijimoleng, S. (2026). A Review of Research on Household Debt Risk: Measurement, Causes, and Impact. Journal of Economic Surveys, 40(2), 982-999.
Ihuarulam, G. (2025). Determinants Of Household Debt-To-Gdp Financial Stability, And Economic Resilience. A Cross-Country Panel Analysis (2000–2023). Financial Studies, 48.
Kahneman, D., & Tversky, A. (2013). Prospect theory: An analysis of decision under risk. In Handbook of the fundamentals of financial decision making: Part I (pp. 99-127).
Klein, N. (2013). Non-performing loans in CESEE: Determinants and impact on macroeconomic performance. International Monetary Fund.
Koyuncu, C., & Saka, B. (2011). Takipteki kredilerin özel sektöre verilen krediler ve yatırımlar üzerindeki etkisi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31), 113-124.
Krugman, P. (1988). Financing vs. forgiving a debt overhang. Journal of development Economics, 29(3), 253-268.
Louzis, D. P., Vouldis, A. T., & Metaxas, V. L. (2012). Macroeconomic and bank-specific determinants of non-performing loans in Greece: A comparative study of mortgage, business and consumer loan portfolios. Journal of banking & finance, 36(4), 1012-1027.
Lu, M. P., Kosim, Z., & Cheah, Y. K. (2026). Determinants of digital financial inclusion in enhancing financial well-being among poor households: Evidence from Malaysia. Gadjah Mada International Journal of Business, 28(1), 93-140.
Messai, A. S., & Jouini, F. (2013). Micro and macro determinants of non-performing loans. International journal of economics and financial issues, 3(4), 852-860.
Modigliani, F., & Brumberg, R. (2013). Utility Analysis and the Consumption Function: An Interpretation of Cross-Section Data 1. In Post-keynesian economics (pp. 388-436). Routledge
Nkusu, M. M. (2011). Nonperforming loans and macrofinancial vulnerabilities in advanced economies. International Monetary Fund.
Sachs, J. (1989). New approaches to the Latin American debt crisis (Vol. 174). International Finance Section, Department of Economics, Princeton University.
Samuelson, P. A., & Nordhaus, W. D. (2010). Economics (19th ed.). McGraw-Hill Education.
Sarıdoğan, A. A., Küçükgergerli, N., & Yaman, A. (2025). Economic Determinants of Nonperforming Loans in Turkey: Quantile ARDL Results. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, (42), 198-208.
Thaler, R. H. (1999). Mental accounting matters. Journal of Behavioral decision making, 12(3), 183-206.
Tomak, S., & Yılmaz, K. (2025). Credit Risk, Bank Performance, and Financial Stability: Panel Evidence from the Turkish Banking Sector. Veredas do Direito, 22(4), e223744-e223744.
Türkiye Bankalar Birliği. (2025). Bireysel kredi ve kredi kartı borcunu ödememiş gerçek kişiler istatistikleri. https://verisistemi.tbb.org.tr/ (Erişim tarihi: 06 Mayıs 2026)
Yin, Z., Liu, J., & He, F. (2026). Economic Risk of Chinese Households: Measurement, Trends, and Implications. Journal of Economic Surveys, 40(1), 3-19.
Yuan, J., Yu, H., Xiong, J., & Ma, K. (2026). Research on Debt Risk and Default Behavior among Pastoral Households in Southern Xinjiang: Evidence from Field Surveys in Minfeng County. Frontiers in Economics and Management, 7(1), 178-186.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Ases Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
