Bilişsel Davranışçı Terapi’de Sosyal Kaygı Bozukluğunun Tedavisi: Olgu Sunumu
Treatment of Social Anxiety Disorder in Cognitive Behavioral Therapy: A Case Report
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21012753Anahtar Kelimeler:
Bilişsel Davranışçı Terapi, Sosyal Kaygı Bozukluğu, Olgu SunumuÖzet
Bu çalışma, sosyal kaygı bozukluğu tanısı alan genç bir yetişkinde bilişsel davranışçı terapinin (BDT) etkililiğini incelemeyi amaçlayan nitel bir olgu sunumudur. Sosyal kaygı bozukluğu, bireylerin sosyal etkileşimlerde başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme korkusu yaşaması ve bu durumlara yönelik kaçınma davranışları geliştirmesiyle karakterize edilen yaygın bir anksiyete bozukluğudur. Çalışmada, 19 yaşında bir danışanla toplam sekiz bireysel BDT oturumu gerçekleştirilmiş her oturum 45 dakika sürmüştür. Terapi süreci yapılandırılmış bir çerçevede yürütülmüş; bilişsel yeniden yapılandırma, davranışsal deneyler ve ev ödevleri gibi temel BDT tekniklerinden yararlanılmıştır. Danışanın erken dönem yaşantıları, çekirdek inançları ve sosyal kaygıyı sürdüren olumsuz otomatik düşünceler bilişsel davranışçı terapi doğrultusunda kavramsallaştırılmıştır. Terapi süreci sonunda danışanın sosyal ortamlara yönelik kaygı düzeyinde azalma, kaçınma davranışlarında belirgin gerileme ve daha işlevsel düşünceler geliştirme becerisinde artış gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, sosyal kaygı bozukluğunun tedavisinde bilişsel davranışçı terapinin etkili ve uygulanabilir bir yaklaşım olduğunu desteklemektedir. Bununla birlikte, çalışmanın tek olguya dayanması genellenebilirliği sınırlamakta olup, gelecekte daha geniş örneklemlerle yürütülecek araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Referanslar
Akyay, A. (2016). Endişe ve Anksiyete Ölçeği, Problemlere Karşı Olumsuz Tutum Ölçeği ve Bilişsel Kaçınma Ölçeği, Türkçe uyarlanması, geçerliliği ve güvenirliliği. Yüksek lisans tezi. Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (Fifth ed.) [text revision]. American Psychiatric Association.
Brook, C. A., & Schmidt, L. A. (2008). Social anxiety disorder: A review of environmental risk factors. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 4(1), 123–143. https://doi.org/10.2147/ndt.s1799
Dobson, D., & Dobson, K. S. (2018). Evidence-based practice of cognitive-behavioral therapy (2nd ed.). Guilford Press. ISBN: 978-1462537852
Erol, A. (2023). Olgu sunumu yazmanın temel ilkeleri. Archives of Neuropsychiatry, 60(1), 1–2. https://doi.org/10.29399/npa.28403https://doi.org/10.1080/16506073.2025.2518427
Jefferies, P. & Ungar, M. (2020). Social anxiety in young people: A prevalence study in seven countries. Plos ONE, 15(9), e0239133. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0239133
Kulaksız, G., & Erensoy, H. (2021). 18-65 Yaş kişilerde erken çoçuklukta babalarından algıladıkları kabul/red ilişkisinin somatizasyon ve anksiyete geliştirme etkisinin incelenmesi. Int J Acad Med Pharm, 3(2), 142-149. http://dx.doi.org/10.29228/jamp.49321
Mausbach, B. T., Moore, R., Roesch, S., Cardenas, V., & Patterson, T. L. (2010). The relationship between homework compliance and therapy outcomes: An updated meta-analysis. Cognitive Therapy and Research, 34(5), 429–438. https://doi.org/10.1007/s10608-010-9297-z
Özdel, K. (2015). Dünden bugüne bilişsel davranışçı terapiler: Teori ve uygulama. Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics, 8(2), 10-20. https://www.researchgate.net/publication/287217485_Dunden_Bugune_Bilissel_Davranisci_Terapiler_Teori_ve_Uygulama
Rachman, S. (2015). The evolution of behaviour therapy and cognitive behaviour therapy. Behaviour research and therapy, 64, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.brat.2014.10.006
Salari, N., Heidarian, P., Hassanabadi, M., Babajani, F., Abdoli, N., Aminian, M., & Mohammadi, M. (2024). Global prevalence of social anxiety disorder in children, adolescents and youth: A systematic review and meta analysis. Journal of Prevention. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10935-024-00789-9
Sayın, A. (2007). Sosyal anksiyete bozukluğunun nörobiyolojisi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 10, 3-10. https://pdf.journalagent.com/kpd/pdfs/KPD_10_60_3_10.pdf
Türkçapar, M. H. (2011). Bilişsel Terapi: Temel İlkeler ve Uygulamalar. HYB Basım Yayın. ISBN: 978-9753001397
Van Dis, E. A., Van Veen, S. C., Hagenaars, M. A., Batelaan, N. M., Bockting, C. L., Van Den Heuvel, R. M., ... & Engelhard, I. M. (2020). Long-term outcomes of cognitive behavioral therapy for anxiety-related disorders: a systematic review and meta-analysis. JAMA psychiatry, 77(3), 265-273. doi:10.1001/jamapsychiatry.2019.3986
Warnock-Parkes, E., Thew, G. R., Murray, H., Grey, N., Wild, J., Kerr, A., ... & Clark, D. M. (2025). Driving cognitive change: a guide to behavioural experiments in cognitive therapy for anxiety disorders and PTSD. Cognitive Behaviour Therapy, 1-27. https://doi.org/10.1080/16506073.2025.2518427
World Health Organization. (2022). International Classification of Diseases for Mortality and Morbidity Statistics — 11th Revision (ICD 11), code 6B04: Social anxiety disorder.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Ases Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
